Jak CIJ Hitachi wpływa na OEE, choć rzadko się o tym mówi?

Kiedy zakład zabiera się za poprawę OEE, na tablicy lądują maszyny główne: rozlewaczka, pakowaczka, wtryskarka, linia formująca. Drukarka znakująca rzadko w ogóle wchodzi do rozmowy. Jest tania w porównaniu z resztą linii, stoi z boku, a jej przestoje w raportach często nie mają własnej kategorii – wpadają do worka „inne" albo są przypisywane stacji, przy której akurat stoi.

Tymczasem urządzenie znakujące dotyka wszystkich trzech składowych OEE naraz. Nie dlatego, że jest ważniejsze niż maszyna główna, tylko dlatego, że siedzi szeregowo w procesie: jeśli ono stoi, linia stoi, choćby cała reszta pracowała bez zarzutu.

Najważniejsze informacje w skrócie

• Drukarka wypada z analizy OEE, bo jej przestoje są krótkie i nie mają własnej kategorii w raporcie.
  
• Znakowanie wpływa jednocześnie na dostępność, wydajność i jakość – trzy składowe wskaźnika naraz.
  
• O stabilności decydują rzeczy niewidoczne z zewnątrz: kontrola lepkości, zamknięty obieg atramentu, sekwencje obsługi.
  
• Zanim cokolwiek zmienisz, policz udział znakowania w stratach – często wystarczą trzy tygodnie obserwacji.
  

Dlaczego drukarka znika z rachunku OEE

Przyczyna jest prozaiczna: pojedynczy przestój na znakowaniu jest za krótki, żeby ktokolwiek go zapisał. Przeczyszczenie głowicy, restart po alarmie, wymiana butelki z atramentem, poprawienie ustawienia po przezbrojeniu – każda z tych rzeczy trwa dwie, trzy, pięć minut. Nikt nie uruchamia z tego powodu procedury raportowania przestoju.

Problem w tym, że OEE nie interesuje, czy przestój był długi. Interesuje go suma. Dwadzieścia mikroprzestojów po trzy minuty to godzina, której w raporcie nie ma, a której w produkcji zabrakło.

Drugi powód jest organizacyjny. Drukarka bywa własnością nikogo: produkcja uważa, że to sprawa utrzymania ruchu, utrzymanie ruchu – że to urządzenie dostawcy, a dostawca widzi ją raz na kwartał. Przy takim podziale nikt nie prowadzi statystyki, bo nikt nie czuje się za nią odpowiedzialny.

Pisaliśmy już o tym, dlaczego nawet 1–2 proc. poprawy OEE ma duże znaczenie biznesowe. Tutaj chodzi o rzecz węższą: gdzie dokładnie w tym wskaźniku siedzi znakowanie.

Znakowanie a trzy składowe OEE

OEE to iloczyn dostępności, wydajności i jakości. Drukarka potrafi obniżyć każdą z nich, i to w sposób, który w zestawieniu wygląda na problem czegoś zupełnie innego.

Warto zwrócić uwagę na ostatni wiersz. Strata jakościowa na znakowaniu jest najbardziej podstępna, bo bywa wykrywana po fakcie – przy pakowaniu zbiorczym, w magazynie albo dopiero u odbiorcy. Wtedy nie dotyczy jednej sztuki, tylko całej partii. Rozpisaliśmy ten rachunek w artykule ile naprawdę kosztuje przestój związany z błędem znakowania.

Co w konstrukcji CIJ Hitachi pracuje na OEE

Żadna z poniższych rzeczy nie jest funkcją, którą wpisuje się do zapytania ofertowego. Wszystkie widać dopiero w statystyce po roku pracy.

Stabilna lepkość atramentu. To jeden z głównych powodów, dla których nadruk w hali zmienia się między rankiem a popołudniem. Mikser i układ kontroli visco pilnują parametru, zamiast zostawiać go temperaturze otoczenia – opisaliśmy ten mechanizm w tekście o pracy CIJ w zmiennej temperaturze. Efekt liczy się w kolumnie „jakość", ale też w „dostępności": mniej ręcznych korekt to mniej zatrzymań.

Przewidywalny start po postoju. Drukarka, która po weekendzie rusza za pierwszym razem, nie generuje porannego przestoju. Ta jedna cecha potrafi być warta więcej niż różnica w prędkości maksymalnej między modelami.

Konstrukcja, która wybacza błędy obsługi. Przy rotacji operatorów to nie jest kwestia komfortu, tylko wyniku – szerzej pisaliśmy o tym w artykule konstrukcja, która wybacza błędy.

Dedykowane materiały eksploatacyjne. Oszczędność na zamiennikach zwykle wraca jako niestabilność druku i skrócona żywotność podzespołów, czyli dokładnie te dwie rzeczy, które psują OEE. Temat rozwinęliśmy w tekście o dedykowanych materiałach eksploatacyjnych.

Zdalny wgląd w stan urządzenia. Systemy Hitachi Online i HTPC pozwalają zobaczyć parametry pracy bez schodzenia na halę i zareagować, zanim objaw zamieni się w postój. To przesunięcie z utrzymania reaktywnego w stronę prewencji – opisaliśmy je w artykule o zdalnym wglądzie w stan drukarek przemysłowych.

Przykład z linii rozlewniczej

U jednego z naszych klientów z branży rozlewniczej analiza mikroprzestojów na znakowaniu komponentów metalowych pokazała, że krótkie, powtarzające się przerwy sumują się do 52 minut straty dziennie. Żadna z nich nie była na tyle długa, żeby trafić do raportu jako osobne zdarzenie.

Po wdrożeniu automatycznych powiadomień i uporządkowaniu harmonogramu serwisu efektywność wzrosła z 88 do 91 procent w trzy miesiące – bez wymiany urządzeń. Cała zmiana polegała na tym, że zaczęto mierzyć coś, czego wcześniej nikt nie liczył.

Jak sprawdzić, ile znakowanie zabiera Wam z OEE

Nie trzeba do tego systemu MES ani projektu wdrożeniowego. Wystarczy dyscyplina przez trzy tygodnie.

1. Wydzielcie znakowanie jako osobną przyczynę przestoju. Jeśli dziś wpada do kategorii „inne", nigdy się nie pokaże w zestawieniu.
2. Notujcie także zdarzenia poniżej pięciu minut. To one tworzą większość straty i to one są najczęściej pomijane.
3. Rozdzielcie przyczyny. Awaria urządzenia, obsługa, materiał eksploatacyjny i przezbrojenie to cztery różne problemy z czterema różnymi rozwiązaniami.
4. Przeliczcie wynik na wskaźnik. Dostępność, wydajność i jakość osobno – dopiero wtedy widać, którą składową znakowanie realnie ciągnie w dół.

Do czwartego kroku można wykorzystać nasz kalkulator OEE. Podajecie planowany czas pracy, czas przestojów, liczbę sztuk i braków, a narzędzie pokazuje nie tylko wynik ogólny, ale i trzy składowe osobno. To zajmuje jedno popołudnie i jedną maszynę.

Najczęstszy błąd, jaki widzimy w praktyce

Szukanie oszczędności na urządzeniu znakującym przy jednoczesnym inwestowaniu w poprawę OEE maszyny głównej. Drukarka kosztuje ułamek tego, co linia, więc naturalnym odruchem jest wybór najtańszej opcji i najtańszych materiałów.

Rachunek robi się nieprzyjemny dopiero po roku, kiedy okazuje się, że kilkuprocentowa strata dostępności całej linii siedzi w urządzeniu, na którym zaoszczędzono kilka procent budżetu. To nie argument za kupowaniem drogo. To argument za liczeniem znakowania razem z resztą linii, a nie osobno.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy przestoje drukarki w ogóle powinny wchodzić do OEE linii?

Tak, jeśli drukarka jest w ciągu technologicznym i jej zatrzymanie zatrzymuje produkcję. OEE mierzy wykorzystanie linii, a nie sprawność pojedynczego urządzenia – z punktu widzenia wskaźnika nie ma znaczenia, które ogniwo stanęło.

Jak odróżnić stratę wynikającą z drukarki od straty wynikającej z obsługi?

Po powtarzalności i porze. Problem konstrukcyjny albo materiałowy wraca niezależnie od zmiany. Problem obsługowy koreluje z konkretną obsadą, z przezbrojeniami albo z trzecią zmianą. Dlatego warto notować nie tylko czas, ale i moment zdarzenia.

Czy poprawa OEE zawsze wymaga wymiany urządzeń?

Nie. W przykładzie opisanym wyżej wzrost o trzy punkty procentowe wynikał z powiadomień i zmiany harmonogramu serwisu, bez inwestycji w sprzęt. Wymiana urządzenia ma sens wtedy, gdy straty są systematyczne i wynikają z samej konstrukcji, a nie z organizacji pracy.

Jaki poziom OEE jest realny do osiągnięcia?

Przyjmuje się, że średnia w przemyśle to okolice 65 procent, a zakłady raportujące wyniki w czasie rzeczywistym dochodzą do 85–90 procent. Ważniejszy od benchmarku jest jednak własny trend: wynik porównywalny w czasie, liczony tak samo co miesiąc.

Od czego zacząć, jeśli nie mamy żadnych danych o znakowaniu?

Od wydzielenia osobnej kategorii przestoju i trzech tygodni notowania, łącznie ze zdarzeniami krótszymi niż pięć minut. To wystarczy, żeby zobaczyć, czy problem jest realny i po której stronie leży.